>Sanayii şekeri tarihinin özeti.

>

Dünyada
En eski tatlandırıcı baldır.

 Lakin o zamanlar bal, herkese yetecek kadar bol değildi ve eski Yunan’da yarım litre kadar bal bütün bir koyun değerindeydi.
Eski zamanlarda yabani şeker kamışı Fırat sahillerinde yetişmekte idi. Bundan elde edilen tatlı usareye “Kral yemeği” deniliyor ve diğer insanlar bunu ancak altın karşılığı elde edebiliyor ve bu miktarı da yalnız ilaç imali için sarf edebiliyordu.
Şeker kamışının ilk vatanı büyük bir olasılıkla Asya’nın doğusudur. 
Zamanımızın birinci yüz yılında Romalı tarihçi Plinius ilk defa olarak “Saccharum” kelimesini kullanmıştır. Bu kelime Sanskritçe sarkara’dan gelmekte olup bütün Hind-Avrupa dillerinde şeker karşılığı kullanılan Sucker-Sucre-Succer “şeker” kelimelerinin kökünü teşkil etmektedir. İsanın doğumundan sonra 627 yıllarında ise artık tarihçiler, katı halde bir şekerden bahsetmeye başlamışlardır.
          
Şeker kamışı usaresini kaynatıp katı şeker elde etme san’atı, İsanın doğumundan sonraki yedinci yüz yılın ortalarına doğru Hindistan’dan İran’a, Mısır’a ve Arabistan’a geçmiştir. Koyulaştırdıkları şuruptan elde ettikleri esmer, yapışkan maddeye Araplar, “kurat el milh-tatlı tuz“ derlerdi. Karamel kelimesi de bu “kurat el milh” tabirinden gelmektedir.
Christof Colomb ile 1492 yılında Yeni Dünya’ya şeker müşterisi de yerleşmiştir. Orta Amerika’nın çoğu yerinde şeker kamışı yabani olarak yetişmekte idi; kısa süre sonra da sömürgeciler bunu plan dâhilinde ekmeye başlamışlardır. İspanyollar, Portekizler ve Fransızlar Brezilya, Küba, Meksika ve Antil Adalarında derhal kamış yetiştirmeye koyulmuşlardır.
17. yüzyılın ortalarında şeker artık bütün dünyada tanınmakta idi ve Avrupa’da yeni içkilerden kahve ve kakaoya karıştırılarak içilmesinden büyük bir haz duyuluyordu. Lakin şeker hala bir lüks besin olma durumunu muhafaza ediyor, kilitli-anahtarlı kıymetli altın veya gümüş kutularda saklanıyor ve 19. yüzyıla kadar yalnız eczane ve özel dükkânlarda satılıyordu. Goethe’nin yaşadığı zamanlarda bir kilogram düşük kalite şeker 2,70 altın marka satılıyordu.
Fransa’nın büyük ihtilale hazırlandığı ve bunu gerçekleştirdiği sıralarda Almanya da sessiz bir değişime hazırlanıyor, pancardan şeker üretimine geçiliyordu.
Daha 1575 yıllarında iken, bir Fransız ziraatçısı ve aynı zamanda o vakitlerin meşhur bir tiyatro oyununun yazarı olan Oliver de Seddes beyaz pancarı “kaynatınca çok tatlı bir şurup elde edilebildiğini” tespit etmişti. Ancak Oliver de Seddes araştırmalarını daha ileriye götürememiştir. Bu suretle buluşu da bir müddet sonra unutulmuş ancak 150 sene sonra bir Alman bilgininin aynı deneyleri yapması sonucu ortaya çıkmıştır.
19. Yüzyılın İkinci yarısından sonra Pancar Şekeri Sanayi’nin geliştiği Almanya, Fransa, Avusturya, Macaristan, Rusya, Belçika ve Hollanda’dan sonra 1876 yılında Romanya’da, 1880 yılında İsveç ve Danimarka’da, 1898’de ise Bulgaristan ve İspanya’da, 1926 yılında Cumhuriyet Türkiye’sinde ilk Şeker Fabrikaları kurulmuştur (Anonim 1999)
Türkiye’de
Türkiye’de Şeker Sanayinin ilk adımları 125 yıl önce atılmıştır. Her ne kadar Şeker Fabrikaları kurulması amacıyla Osmanlı İmparatorluğu zamanında (1840–1899) ve ondan sonraki yıllarda bazı girişimler olmuşsa da bu girişimlerden hiçbirisi uygulamaya geçirilememiş ve bir istek olmaktan ileri gidememiştir. Avrupa’da pancar şekeri sanayi kökleşmeye yüz tuttuktan sonra ülkemizde ilk teşebbüsler başlamıştır. Şeker Sanayinin ilk önderi özel teşebbüslerdir.
Savaşın zaferle sonuçlanmasından sonra bu girişimlerini yenileyen Nuri Efendi etrafına topladığı vatandaş kitlesinin maddi ve manevi güçlerinin bir arada toplanması inancındadır. Bu amaçla ”Uşak Terakki Ziraat A.Ş.”ni kurarlar. Ortaklardan nakit alınması zor olduğundan köylülerden buğday, arpa, afyon, tütün, kuzu hatta tavuk yumurtası gibi ürünler alınarak, Şirketin ambarına toplanmış ve değer fiyatlarıyla satılarak ortakların paylarına işlenmiştir. Nuri ŞEKER köyden köye, gece gündüz dolaşarak destek ararken Uşak Terakki Ziraat A.Ş.’nin sermayesini 600.000,- liraya çıkarmayı başarmıştır. Günlük Pancar İşleme kapasitesi 500 ton olarak planlanan Uşak Şeker Fabrikası’nın montajı On Ay gibi bir sürede tamamlanmış, deneme üretimi 17.12.1926 tarihinde yapılmıştır
Uşak’ta Şeker Fabrikası kurma çalışmaları devam ederken, aynı yıllarda İstanbul’da da özel şahısların ve bazı milli bankaların iştiraki ile 14.06.1925’de 500.000 TL sermayeli “İstanbul ve Trakya Şeker Fabrikaları T.A.Ş.” kurulmuştur. 25.12.1925 tarihinde Alpullu Şeker Fabrikası’nın temeli atılarak On Bir Ayda fabrikanın montajı bitirilmiş ve 26.11.1926 tarihinde fabrika işletmeye açılarak ilk Türk şekerini üretmiştir.   
Uşak ve Alpullu Şeker Fabrikaları’nın kurulup hizmete girmesiyle artık ülkemizde Şeker Sanayi doğmuş bulunuyordu. 1933 yılına kadar ülkemizin şeker ihtiyacı, bu iki fabrikanın üretimi ile kısmen karşılanmıştır. Bu iki fabrika ile pancar tarımında ve işletmecilik alanında önemli deneyimler edinilmiş ve yeni şeker fabrikaları kurulması gerekli görülmüştür. Bunu takiben, 1933 yılında Eskişehir, 1934 yılında Turhal Şeker Fabrikaları 1000’er ton işleme kapasitesi ile işletmeye açılmıştır.
1951 yılına gelindiğinde Yurdumuzda Dört Şeker Fabrikası çalışmakta ve gerekli olan şeker ihtiyacının % 40’ı karşılanabilmekteydi. İşte bu sırada Şeker Fabrikaları’nın sayısını 15’e çıkarma planı daha büyük çaptaki Milli Planın ana hatlarını içeriyordu. 1963 yılında 17’ye, 1992 yılında 28’e çıkan fabrika sayısı bugün 30’a ulaşmıştır.

Kaynak : Türkşeker


Sanayi şekeri hakkında, faydaları, zararları içeren yazılar devam edecek…


About kumpınarı

Bitkiler, gezi, doğa, arılar, doğal yaşam, üretim... Zehirsiz yiyecekler...
Bu yazı Genel içinde yayınlandı ve olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s