>Karayemiş, (Prunus laurocerasus) Bu bitkiyi edinin

>
Laurocerasus officinalis, Prunus laurocerasus olarak bilinir.

Vatanı Anadoludur.

Karayemiş, 1546 yılında bir Fransız tarafından Trabzon Kirazı (Cerasus trapezuntuna) olarak adlandırılmıştır.

Bitki aynı yıl İstanbul üzerinden İtalya’ya, 1574’de başka bir yabancı tarafından Viyana’ya oradan da Fransa ve İngiltere’ye gönderilmiştir. 1600 yılından itibaren tüm Avrupada park ve bahçelerde süs bitkisi olarak yetiştirilmeye başlanmıştır.

Karayemiş, ingilizce Cherry laure olup, ülkemizde: Taflan, Karamış, Kattak, Laz Üzümü, Laz-Gürcü Kirazı, Tçko, Tanal olarak bilinir.

KARAYEMİŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ
Karayemiş (Prunus laurocerasus L.) anavatanı Doğu Karadeniz Bölgesi olan ve bölgemizde ‘Taflan’ adıyla bilinen meyve ve süs bitkisi olarak yetiştiriciliği yapılan bir meyvedir.

Karadeniz bölgesinde yol kenarlarında, ev bahçelerinde, parklarda çok sık rastlanılır.

Meyvesi pazarlarda satılır ve bölge halkı tarafından severek taze olarak tüketilir.

Ayrıca reçeli, pekmezi, tuzlaması yapılır ve kurutularak tüketilir. Meyveleri mide ve barsak hastalıklarına iyi geldiği şeker hastaları için uygun olduğu, tokluk verdiği için diyet meyvesi olduğu, çekirdeğin içinin de tansiyon ilacı olarak kullanıldığı bilinmektedir.
Ayrıca kışın yaprağını dökmediği için yaprakları kışın hayvan yemi olarak kullanılır.

Yine yapraklarında bulunan Aqualaurocerasi ya da Laurocerasin maddesi ile yapılan ilaçlar öksürük dindirici olarak ve antispazmatik olarak kullanılır. Ayrıca meyveleri likör yapımında kullanılır.

Köklerinin yüzlek olması nedeniyle meyilli arazilerde erozyonla mücadelede kullanılabilir.

EKOLOJİK İSTEKLERİ
Kökleri fazla derine gitmediğinden kurağa ve soğuğa fazla dayanıklı değildir.

Karadeniz iklimi sahil kesiminde yetiştiriciliği yapılmaktadır. Vejetasyon döneminde yağışın yeterli olması meyve iriliğini artırmaktadır.

Toprak isteği bakımından çok secici değildir. Tınlı-kumlu geçirgen ve organik maddece, bitki besin elementlerince bol topraklarda iyi yetişir.

BİTKİSEL ÖZELLİKLERİ
Karayemiş bitkisi yaz kış yaprağını dökmeyen (herdem yeşil) boylu çalı yada ağaç halinde bulunur. Ağaç boyları 6-10 m kadar boylanabilmektedir.

Yaprakları elips biçimde 5-25 cm uzunlukta, çiçekleri beyaz renkli 5-15 cm boyunda salkım halindedir. Erkek ve dişi çiçekler aynı bitki üzerinde olabileceği gibi bazen ayrı ayrı bitki üzerinde bulunmaktadır.

Periyodisiteye açık bir bitkidir.

Çiçeklenme Mart-Mayıs aylarında olmakta çeşitlere bağlı olarak 20-25 gün sürmektedir.

Meyveleri 6-25 mm boyunda olup,önceleri yeşil renkte olgunlaştıkça tiplere göre kırmızı, mor, sarı ve beyaz olmakla birlikte genellikle siyaha yakın koyu bir renk alır.

Meyveler yalancı meyve tipindedir. Meyve şekli yuvarlak, oval ve silindirik olabilmektedir.
Meyve olgunlaşması çeşide bağlı olarak haziranda başlayıp ağustos ayı sonuna kadar hasat edilmektedir. Tam olgunlaşmış karayemiş meyvesinde SÇKM %17.6, sitrik asit cinsinden toplam asitlik %0.26, pH 4.3 civarındadır. Karayemişlerde ağaç başına verim 20-110 kg arasında değişmektedir.

Ortalama verim 50 kg’dır.

ÇOĞALTILMASI
Karayemişler tohum, kök sürgünleri veya çelikle çoğaltılmaktadır. Genellikle kök sürgünleri ve çelikle çoğaltma fidan üretiminde kullanılması yaygındır.

BAHÇE TESİSİ
Karayemiş meyvesi Karadeniz sahil kuşağında genellikle ev bahçelerinde ,yol
kenarlarında, sınır ağacı olarak tek ağaç olarak veya sınırlarda çit olarak yetiştiriciliği yapılmaktadır.

Meyvelerin tadı bölge insanının damak zevkine uygun olması pazar değerini artırmıştır. Ağaçları 6-10 m arasında boylandığından dikim mesafesi 6X7, 7×7, 8×8 şeklinde yapılmaktadır. Toprak pH’sı 5-7 arasında asit karakterli topraklar uygun olacaktır. Dikim şekli olarak arazi yapısına bağlı olarak kare, üçgen ve kontur dikimlerden biri tercih edilebilir. Dikim çukurları önceden açılır, çukurlar 60-70 cm genişlikte ve 60-70 cm derinlikte olması yeterlidir. Dikim diğer meyve fidanlarında olduğu gibidir.

Karayemişlere verilecek şekil Goble, Modifiyelider, Palmet şekillerinden birisi olabilir. Karayemişlerde budama ağaçlara su yürümeden önce ve sürgün uzaması başlamadan erken ilkbaharda yapılması uygun olacaktır.

Gübreleme ilk dikimde diğer meyve fidanlarında olduğu gibi 100-200 g DAP, fidan çukurunun altına ahır gübresi ve üst tarla toprağı karıştırılarak verilir. Yetişkin ağaçlarda ise gübreleme diğer meyve ağaçlarında olduğu gibi toprak tahlil sonuçlarına göre yapılır.

Karayemişler de yazın sıcak günlerinde sulama yapılması meyve kalitesini ve gelişimini artırır.

KARAYEMİŞİN FAYDALARI
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü akademisyenleri tarafından karayemiş üzerinde yapılan araştırmalarda bu meyvenin antioksidan içerdiği ve kanser tedavisinde etkili olduğu belirlendi. Yapılan bilimsel çalışmalarda, adeta insülin görevi görmesi bakımından da başta şeker hastalığı gibi birçok hastalığa iyi geldiği belirlenen karayemiş, üreme hormonlarını geliştirme, sindirim düzenleme, demir eksikliğini giderme ve prostat problemlerini önleme gibi birçok hastalığın tedavisinde önemli rol oynuyor.

Araştırma sonucu 1 kilogram karayemişte 2 bin 215 ml potasyum, 55 ml sodyum, 179 ml magnezyum, 153 ml kalsiyum, 0.9 ml bakır, 1.9 ml çinko, 8.3 ml demir ve 24.2 ml mangan tespit edildi. Karayemişteki antioksidan kapasite ve aktivitelerinin belirlendiği çalışmada sulu çözentide oldukça yüksek miktarlarda çıkan antioksidan maddeler saptandı. Buna karşın bakır ve çinko gibi ağır ve zararlı maddelerin çok düşük miktarlarda olduğu tespit edildi. Karayemişten elde edilen antioksidanların, vücudu oksidanların zararlı etkilerine karşı koruduğu, alzheimer, diyabet, doku ve cilt hastalıklarına karşı fayda sağladığı kaydedildi.

Ordu Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ali İslam, karayemişin, antioksidan özelliğiyle yaşlanmayı geciktirdiğini söyledi. Doç. Dr. İslam, halk arasında “taflan” olarak da bilinen karayemiş meyvesinin en iyi Karadeniz bölgesinin sahil kuşağında yetiştirildiğini belirtti.

Karayemişin yaprağı, çekirdeği ve meyvesinin kullanıldığını ifade eden Doç. Dr. İslam, “Meyvesi taze olarak tüketilir. Ayrıca reçel, pekmez, tuzlama, turşu ve kurutularak da değerlendirilir. Tokluk hissi verdiğinden, diyet yiyeceği olarak kullanılır. Pasta, kek, bisküvi ve özellikle kompostolara aroma ve tat vermek için kullanılır”dedi.

Karayemişin bazı ilaçların yapımında katkı maddesi olarak da kullanıldığını kaydeden Doç. Dr. İslam, meyveleri üzerinde yapılan çalışmalarda karayemişte minerallerin ve antioksidan maddelerin bol miktarda olduğunun tespit edildiğine dikkati çekerek, “Karayemişteki antioksidanlar, alzheimer, diyabet, doku ve cilt hastalıklarına karşı ve vücuttaki hücre yenilenmesi ile kansere karşı etkilidir. Karayemiş, antioksidan özelliğiyle yaşlanmayı geciktirir” diye konuştu.

Karayemişin, mide ülseri ve bağırsak tembelliğini giderdiğini, nefes darlığına da iyi geldiğini belirten Doç. Dr. İslam, “Karayemiş idrar söktürür, taş düşürücüdür, hemoroite iyi gelir. Sigaraya karşı isteksizlik doğurur. İnsülün hormonunu geliştirir. Kalp çarpıntısını gidermek ve kan şekerini düşürmek için kullanılır” dedi.

Doç. Dr. İslam, karayemişin, dişleri koruduğunu, kemik yapısını geliştirdiğini, kasların düzenli çalışmasını da sağladığını söyledi.
Doga peyzaj

Not : bu meyveli karayemiş endemik bitki olabilir, yurt dışında siyah küçük meyveli bir türleri var.

About kumpınarı

Bitkiler, gezi, doğa, arılar, doğal yaşam, üretim... Zehirsiz yiyecekler...
Bu yazı Bu bitkiyi edinin, Yerli kiymetlerimiz içinde yayınlandı ve , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

3 Responses to >Karayemiş, (Prunus laurocerasus) Bu bitkiyi edinin

  1. Geri bildirim: Çiçek ve yaprakları için bile; Karayemiş (Prunus laurocerasus) « kumpınarı dogal tarım ve hobi bahçeleri

  2. Geri bildirim: Bahçenin meyveleri 16, karayemiş. | kumpinari.com

  3. Geri bildirim: Karayemiş, (Laurocerasus officinalis) | kumpinari.com

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s